Κάντε τον κόπο να διαβάσατε το παρακάτω απόσπασμα του Θουκυδίδη και δείτε πόσο αναλυτικοί και σκεπτόμενοι ήταν οι άνθρωποι.
ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ
Βιβλίο 3. Κεφάλαιο 82
Για όσα έγιναν, γίνονται και θα γίνουν…
1.
Σ’ αυτές τις ακρότητες έφτασε ο εμφύλιος πόλεμος και προκάλεσε μεγάλη
εντύπωση, γιατί ήταν ο πρώτος που έγινε. Αργότερα μπορεί να πη κανείς
ότι ολόκληρος ο Ελληνισμός συνταράχτηκε, γιατί παντού σημειώθηκαν
εμφύλιοι σπαραγμοί. Οι δημοκρατικοί καλούσαν τους Αθηναίους να τους
βοηθήσουν και οι ολιγαρχικοί τους Λακεδαιμόνιους. όσο διαρκούσε η ειρήνη
δεν είχαν ούτε πρόφαση, αλλά ούτε και την διάθεση να τους καλέσουν για
βοήθεια. Με τον πόλεμο, όμως καθεμιά από τις αντίπαλες πολιτικές
παρατάξεις μπορούσε εύκολα να βρη ευκαιρία να προκαλέση εξωτερική
επέμβαση για να καταστρέψη τους αντιπάλους της και να ενισχυθή η ίδια
για ν’ ανατρέψη το πολίτευμα.
2. Οι εμφύλιες συγκρούσεις έφεραν
μεγάλες κι αμέτρητες συμφορές στις πολιτείες, συμφορές που γίνονται και
θα γίνωνται πάντα όσο δεν αλλάζει η φύση του ανθρώπου, συμφορές που
μπορεί να είναι βαρύτερες ή ελαφρότερες κι έχουν διαφορετική μορφή
ανάλογα με τις περιστάσεις. Σε καιρό ειρήνης και όταν ευημερή ο κόσμος
και οι πολιτείες, οι άνθρωποι είναι ήρεμοι γιατί δεν τους πιέζουν
ανάγκες φοβερές. Αλλ’ όταν έρθη ο πόλεμος που φέρνει στους ανθρώπους την
καθημερινή στέρηση, γίνεται δάσκαλος της βίας κι ερεθίζει τα πνεύματα
του πλήθους σύμφωνα με τις καταστάσεις που δημιουργεί.
3. Ο εμφύλιος
πόλεμος, λοιπόν, μεταδόθηκε από πολιτεία σε πολιτεία. Κι όσες πολιτείες
έμειναν τελευταίες, έχοντας μάθει τι είχε γίνει αλλού, προσπαθούσαν να
υπερβάλουν σ’ επινοητικότητα, σε ύπουλα μέσα και σε ανήκουστες
εκδικήσεις.
4. Για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμα
και την σημασία των λέξεων. Η παράλογη τόλμη θεωρήθηκε ανδρεία και
αφοσίωση στο κόμμα, η προσωπική διστακτικότητα θεωρήθηκε δειλία που
κρύβεται πίσω από εύλογες προφάσεις και η σωφροσύνη προσωπίδα της
ανανδρείας. Η παραφορά θεωρήθηκε ανδρική αρετή, ενώ η τάση να
εξετάζωνται προσεκτικά όλες οι όψεις ενός ζητήματος θεωρήθηκε πρόφαση
για υπεκφυγή.
5. Όποιος ήταν έξαλλος γινόταν ξακουστός, ενώ όποιος
έφερνε αντιρρήσεις γινόταν ύποπτος. Όποιον επινοούσε κανένα τέχνασμα και
πετύχαινε, τον θεωρούσαν σπουδαίο, κι όταν υποψιαζόταν σύγκαιρα και
φανέρωνε τα σχέδια του αντιπάλου, τον θεωρούσαν ακόμα πιο σπουδαίο. Ενώ
όποιος ήταν αρκετά προνοητικός, ώστε να μην χρειαστούν τέτοια μέσα,
θεωρούσαν ότι διαλύει το κόμμα και ότι είναι τρομοκρατημένος από την
αντίπαλη παράταξη. Με μια λέξη, όποιος πρόφταινε να κάνη κακό πριν από
τον άλλον, ήταν άξιος επαίνου, καθώς κι εκείνος που παρακινούσε στο κακό
όποιον δεν είχε σκεφτεί να το κάνη.
6. Αλλά και η συγγένεια
θεωρήθηκε χαλαρότερος δεσμός από την κομματική αλληλεγγύη, γιατί οι
ομοϊδεάτες ήσαν έτοιμοι να επιχειρήσουν οτιδήποτε, χωρίς δισταγμό, και
τούτο επειδή τα κόμματα δεν σχηματίστηκαν για να επιδιώξουν κοινή
ωφέλεια με νόμιμα μέσα, αλλά, αντίθετα, για να ικανοποιήσουν την
πλεονεξία τους παρανομώντας. Και η μεταξύ τους αλληλεγγύη βασιζόταν
περισσότερο στην συνενοχή τους παρά στους όρκους τους στους θεούς.
7.
Τις εύλογες προτάσεις των αντιπάλων τις δέχονταν με υστεροβουλία και
όχι με ειλικρίνεια για να φυλαχτούν από ένα κακό αν οι άλλοι ήταν πιο
δυνατοί. Και προτιμούσαν να εκδικηθούν για κάποιο κακό αντί να
προσπαθήσουν να μην το πάθουν. Όταν έκαναν όρκους για κάποια συμφιλίωση,
τους κρατούσαν τόσο μόνο όσο δεν είχαν την δύναμη να τους καταπατήσουν,
μη έχοντας να περιμένουν βοήθεια από αλλού. Αλλά μόλις παρουσιαζόταν
ευκαιρία, εκείνοι που πρώτοι είχαν ξαναβρεί το θάρρος τους, αν έβλεπαν
ότι οι αντίπαλοί τους ήσαν αφύλαχτοι, τους χτυπούσαν κι ένοιωθαν
μεγαλύτερη χαρά να τους βλάψουν εξαπατώντας τους, παρά χτυπώντας τους
ανοιχτά. Θεωρούσαν ότι ο τρόπος αυτός όχι μόνο είναι πιο ασφαλής αλλά
και βραβείο σε αγώνα δόλου. Γενικά είναι ευκολώτερο να φαίνονται
επιδέξιοι οι κακούργοι, παρά να θεωρούνται τίμιοι όσοι δεν είναι δόλιοι.
Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να κάνουν το κακό και να θεωρούνται
έξυπνοι, παρά να είναι καλοί και να τους λένε κουτούς.
8. Αιτία όλων
αυτών είναι η φιλαρχία που έχει ρίζα την πλεονεξία και την φιλοδοξία που
έσπρωχναν τις φατρίες ν’ αγωνίζωνται με λύσσα. Οι αρχηγοί των κομμάτων,
στις διάφορες πολιτείες, πρόβαλλαν ωραία συνθήματα. Ισότητα των πολιτών
από την μια μεριά, σωφροσύνη της αριστοκρατικής διοίκησης από την άλλη.
Προσποιούνταν έτσι ότι υπηρετούν την πολιτεία, ενώ πραγματικά ήθελαν να
ικανοποιήσουν προσωπικά συμφέροντα και αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να
νικήσουν τους αντιπάλους τους. Τούτο τους οδηγούσε να κάνουν τα
φοβερώτερα πράγματα επιδιώκοντας να εκδικηθούν τους αντιπάλους τους, όχι
ως το σημείο που επιτρέπει η δικαιοσύνη ή το συμφέρον της πολιτείας,
αλλά κάνοντας τις αγριότερες πράξεις, με μοναδικό κριτήριο την
ικανοποίηση του κόμματός τους. Καταδίκαζαν άνομα τους αντιπάλους τους ή
άρπαζαν βίαια την εξουσία, έτοιμοι να κορέσουν το μίσος τους. Καμιά από
τις δύο παρατάξεις δεν είχε κανέναν ηθικό φραγμό κι εκτιμούσε
περισσότερο όσους κατόρθωναν να κρύβουν κάτω από ωραία λόγια φοβερές
πράξεις. Όσοι πολίτες ήταν μετριοπαθείς θανατώνονταν από την μια ή την
άλλη παράταξη, είτε επειδή είχαν αρνηθή να πάρουν μέρος στον αγώνα είτε
επειδή η ιδέα και μόνο ότι θα μπορούσαν να επιζήσουν προκαλούσε εναντίον
τους τον φθόνο.
(Μετάφραση: Άγγελος Βλάχος) filologos10
http://lithosfotos.blogspot.gr/2014/10/e.html
